Ontrent serious games bestaat een aantal misverstanden. Promovendus en ontwikkelaar Casper Harteveld probeert ze te ontkrachten.
GEPUBLICEERD IN CONTROL NUMMER 3
In de wereld der game creatie heeft zich in de afgelopen jaren een ‘nieuwe’ tak van sport aangediend, die van de zogenaamde ‘serious games’. Dit zijn games die entertainment game technieken gebruiken voor niet-entertainment doeleinden. Concreet hebben we het dan over games voor onderwijs & training, voor beleid & de politiek, voor reclame & marketing, voor de gezondheid, en ga zo maar door. Rondom deze games bestaat een aantal misverstanden. In dit artikel probeer ik deze te ontkrachten op basis van mijn ervaring in het ontwerpen van Dijk Patrouille en Ben Sawyer’s artikel‘The ten myths about serious games’ in The Escapist (issue 121).
1. ‘Serious games zijn nieuw’
Games zijn zo oud als de mens. Van begin af aan zijn games op een serieuze manier ingezet. Schaken werd bijvoorbeeld vroeger ingezet om inzicht te krijgen in oorlogsstrategieën. En wat te denken van touwspringen? Door te tellen hoeveel keer het lukt om over het touw te springen en dit te vergelijken met anderen, wordt touwspringen een spel, waarin de deelnemers op een gezonde manier ten strijde trekken. De term serious games is eigenlijk meer een benaming voor de beweging waarbij gekeken wordt naar hoe digitale games voor niet-entertainment doeleinden ingezet kunnen worden. Het is belangrijk om in te zien dat het idee achter deze beweging allesbehalve nieuw is.
2. ‘Games zijn niet serieus’
Er wordt hier en daar geroepen dat games niet serieus zijn en daarom ook niet als zodanig ingezet moeten worden. Er bestaan echter luchtige boeken én schoolboeken. Er bestaan ook entertainment én educatieve films. Waarom zouden er dan geen serieuze games kunnen bestaan? Een game is net als een boek of een film slechts een middel. Het is een vorm waarin een gebruiker met een aantal regels interacteert. Aan zo’n regelsysteem kan, mits dit op juiste wijze wordt gedaan, zowel niet serieuze als serieuze inhoud worden gekoppeld.
3. ‘Games kunnen voor alles ingezet worden’
Een game is een methode voor informatieoverdracht dat net als alle andere methoden voor- en nadelen heeft. Games zijn bijvoorbeeld niet goed in het overdragen van feitenkennis, terwijl het wel goed is in het geven van inzicht in de relaties tussen fenomenen. Neem geschiedenis games zoals Europa Universalis. In de game worden bepaalde historische gebeurtenissen telkens op een andere manier gespeeld. Hierdoor komen historische gebeurtenissen vaak niet feitelijk overeen met de geschiedenis. Wel maakt de game het mogelijk om in te zien hoe bepaalde factoren een rol hebben gespeeld in de geschiedenis. Dit betekent dat de effectiviteit van een serious game sterk afhankelijk is van het ontwerp en het doel ervan. Het betekent ook dat games niet voor alles ingezet kunnen worden.
4. ‘Het moet vooral leuk zijn’
Het spreekt voor zich dat een entertainment game vooral ten doel heeft om te vermaken. Kortom, het moet vooral ‘leuk’ zijn. Een serious game heeft in tegenstelling tot een entertainment game meerdere doelen. Het moet naast vermaak, ook een bepaalde boodschap overbrengen en enigszins gerelateerd zijn aan de werkelijkheid. Dit heeft consequenties voor hoe een serious game ontworpen en beoordeeld dient te worden. Dit kwam naar voren tijdens de ontwikkeling van Dijk Patrouille, waarin er dikwijls een afweging gemaakt moest worden tussen het leerdoel, het spel en de inhoud. Hierdoor is een game ontstaan dat volgens de standaarden van gamers niet leuk is, maar wel een game die volgens de gebruikersgroep voor wie het bedoeld is ‘leuk, leerzaam en realistisch’ is. Een serious game is meer dan alleen maar leuk.
5. ‘Het moet realistisch zijn’
Realisme is een belangrijk criterium bij het ontwerp van een serious game. Terecht, want uiteindelijk is het de bedoeling dat de speelervaring verder reikt dan de magische cirkel van de game zelf. Dit betekent niet dat de game zelf zo veel mogelijk op de werkelijkheid moet lijken. Het is in sommige gevallen beter om een metafoor of een abstractie te gebruiken om de boodschap over te laten komen. Realisme kan namelijk belemmerend zijn. Daarnaast kan niet alles vanuit de werkelijkheid vertaald worden naar een game omgeving. Dit betekent dat hoewel een serious game impact moet hebben op de werkelijkheid het niet zo is dat de game zelf een 1-op-1 vertaling van diezelfde werkelijkheid dient te zijn.
6. ‘Games zijn alleen goed voor oog-hand coördinatie’
Games zouden volgens bepaalde wetenschappers alleen maar ons goed in staat stellen om de oog-hand coördinatie te verbeteren, en niet om bijvoorbeeld Einstein’s relativiteitstheorie te begrijpen. Het feit dat spelers progressie boeken in een game spreekt dit meteen al tegen. Om dit te doen, dient een speler namelijk te leren hoe de game gespeeld moet worden. Dit vereist veel meer dan een vingervlugge reactie. De reden dat serious games wellicht weinig succesvol zijn behalve in het verbeteren van de oog-hand coördinatie, heeft te maken met een gebrek aan kennis over het ontwerpen van serious games.
7. ‘Het moet net zo goed zijn als een entertainment game’
Serious games worden, met name door gamers, nogal slecht gevonden. De graphics, de gameplay, de besturing, kortom, vrijwel alle game aspecten, vallen in het niet in vergelijking met entertainment games. Afgezien van de praktische haalbaarheid om een serious game net zo goed te maken als een entertainment game, is het de vraag of dit nodig is. Een serious game wordt vaak voor een specifiek doel en doelgroep ontwikkeld. Deze doelgroep, zo blijkt tenminste uit Dijk Patrouille, waardeert de game op een andere manier, namelijk waar het voor bedoeld is. Natuurlijk betekent dit niet dat serious games slecht mogen zijn. Ze dienen nog steeds er piekfijn uit te zien en een goede balans te hebben. Het is echter niet zo dat ze grafische hoogstandjes à la Assasin’s Creed nodig hebben om hun doel te bereiken. Dit betekent dat we met een andere blik of vanuit een ander kader serious games moeten beoordelen.
8. ‘Serious games zijn alleen effectief voor jongeren’
Games worden geassocieerd met de jongere generatie. Begrijpelijk, want in vergelijking met andere generaties zijn de jongeren van nu zeer behendig met de digitale werelden om ons heen. Maar zijn serious games dan alleen effectief voor deze jongere generatie? Ieder mens speelt of heeft ooit gespeeld. De voornaamste belemmering voor de oudere generaties vormt de besturing en dit kan getraind worden. Dijkwachters, gemiddeld zo’n 45 jaar oud, bleken bijvoorbeeld inderdaad moeite te hebben met de besturing van Dijk Patrouille. Maar na een kwartiertje gespeeld te hebben, hadden ze het te pakken. Dit betekent dat serious games, mits aandacht geschonken wordt aan de besturing, net zo goed voor de oudere generaties ingezet kunnen worden.
9. ‘We weten het allemaal wel’
We weten al veel over games, maar er is nog een lange weg te gaan. De genoemde misverstanden zijn een gevolg van onbegrip, met name over wat serious games zijn en hoe deze ontworpen dienen te worden. Om hier meer inzicht in te krijgen is het van belang om vanuit de academische wereld, maar ook vanuit de praktijk, onderzoek te doen. Met de toekomstige inzichten zullen we serious games dan eindelijk écht serieus kunnen gaan nemen. |
Dijk Patrouille
Nederland is een land beschermd door duizenden kilometers dijk. Deze dijken worden regelmatig en in geval van nood geïnspecteerd door zogenaamde ‘dijkwachters’. Deze dijkinspectie is vrij belangrijk, want een dijkdoorbraak kan enorme consequenties hebben. In de werkelijkheid is het problematisch om dijkinspectie vaardigheden, zoals het herkennen en op juiste wijze rapporteren van problemen, te trainen. Problemen komen namelijk zelden voor. Om die reden is op initiatief van het kennisinstituut Deltares en in samenwerking met de TU Delft en een aantal Waterschappen de serious game Dijk Patrouille ontwikkeld. In deze game dient de speler in een volledige 3D wereld problemen te vinden. Vervolgens moet de speler deze problemen analyseren, rapporteren, en in de gaten houden. Wanneer een probleem kritisch wordt, dient de speler een maatregel te nemen. Gebeurt dit niet, dan loopt het land onder water en is het ‘game over’. De game is ontwikkeld met behulp van de Unreal Engine (de Runtime versie) en wordt momenteel bij een aantal Waterschappen al daadwerkelijk ingezet.
Meer informatie:
www.delftgeosystems.nl/
dijkpatrouille
Casper Harteveld is promovendus aan de TU Delft en het kennisinstituut Deltares. Hij concentreet zich vanuit een socio-cognitief perspectief op de ontwikkeling en evaluatie van de serious game Dijk Patrouille. Voor zijn afstudeerwerk ontving Harteveld eerder al de Bakkenist Prijs van Informatiesystemen van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.
