Het begrip format is vooral bekend uit de Tv-wereld. Regelmatig ben je als kijker getuige van een concurrentiestrijd tussen zenders en omroepen om een bepaald format. Al zappend word je aan het twijfelen gebracht: “Lijkt dit niet erg op dat programma van die andere zender?” Denk aan die ijsdansoorlog van een tijdje geleden tussen SBS 6 en RTL 4. Het is ook niet gek dat er zoveel te doen is om die formats: Een goed format is veel geld waard.
GEPUBLICEERD IN CONTROL NUMMER 9
Ook in de gamewereld speelt het format om vergelijkbare redenen een belangrijke rol. Een goede en succesvolle game begint bij een goed format. Ook hier zijn geschillen tussen publishers waarin de ene uitgever de andere beticht van diefstal van haar format. Wat is dat nu eigenlijk precies, een format? Kun je het juridisch beschermen? En hoe?
Een format kan worden beschouwd als een raamwerk of een structuur van een – in dit geval – videogame. Daarin zullen bijvoorbeeld zijn opgenomen de (voorlopige) titel, verhaallijn en/of doelstelling, personages, voertuigen, omgevingen, levels, spelbesturing, etc.
Als je een bepaald format hebt bedacht, is het niet vanzelfsprekend dat dit ook juridisch is beschermd. Een formatbedenker kan onder bepaalde voorwaarden bescherming ontlenen aan het auteursrecht. Om voor die bescherming in aanmerking te komen moet het format voldoen aan de definitie van een “werk” in de zin van de Auteurswet. Dat betekent dat het format voldoende oorspronkelijk en uitgewerkt moet zijn. Wat vaak een probleem oplevert, is dat formats niet voldoende zijn uitgewerkt. Een enkel “idee” voor een game komt namelijk niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking! Het format moet voldoende geconcretiseerd zijn. Je zou als stelregel kunnen gebruiken dat als je een format leest, je een goed beeld moet kunnen vormen van hoe de game (of reeks van games) er uiteindelijk uit gaat zien.
Paardje rijden
Dat laatste was aan de orde in een rechtszaak over een paardrijdgame. “De bedenker had een document van twee pagina’s bij de notaris in bewaring gegeven, met daarin onder meer een game-format voor een paardrijdsimulator. In verband met zakelijke verwikkelingen (die hier verder buiten beschouwing worden gelaten) werd op een gegeven moment een ander dan het oorspronkelijk ingeschakelde bedrijf opdracht gegeven om de game te ontwikkelen. In dat kader kwam de vraag aan de orde of daarvoor vereist was, dat auteursrechten op het format van de bedenker moesten worden overgedragen (zoals hij claimde).
Slecht document
De rechter was van mening dat de bedenker van de game helemaal geen aanspraak kon maken op auteursrechten. Er was dus niets over te dragen. Volgens de rechter zijn de door hem aan de notaris in bewaring gegeven ideeën niet auteursrechtelijk beschermd. Het betreffende document bevatte weliswaar het idee voor een spel waarin de speler als het ware zelf paardrijdt in een realistische omgeving – er werd de vergelijking met een flight simulator gemaakt – maar dat idee werd niet, althans onvoldoende, geconcretiseerd. Er was niet gedetailleerd beschreven hoe het spel eruit zou komen te zien. Daardoor vormde het document geen werk met een eigen oorspronkelijk karakter dat het persoonlijk stempel van de maker draagt. Kortom, de bedenker had geen beschermbaar format.
Wanneer is er dan sprake van “diefstal” van c.q. inbreuk op een format? Ten eerste moet er sprake zijn van een auteursrechterlijk beschermd format (oorspronkelijk en voldoende uitgewerkt). Ten tweede moet de ander daar dan inbreuk op maken. Het is niet zo 1-2-3 te zeggen wanneer er sprake is van inbreuk. Rechters passen vaak een methode toe, waarbij ze kijken naar de totaalindrukken van het format waarop (vermeend) inbreuk wordt gemaakt en het format (of game) dat inbreuk zou maken. Ze letten op de hoeveelheid overeenkomsten en de hoeveelheid verschillen tussen beide formats. Het aantal overeenkomsten is belangrijker. Het is echter geen wiskunde. Er is geen regel die bepaalt dat er bij een x-aantal overeenkomsten of x-aantal verschillen inbreuk is, of juist niet.
Concluderend
Voor bescherming van gameformats zijn dus heel wat hindernissen te nemen. In ieder geval adviseren wij om een (origineel) format voldoende uit te werken. Heb je een format, kijk dan uit voor formatdieven. Anders dan in games en films zijn ze niet te herkennen aan hun zwart-wit gestreepte boevenpakken!
